Theatr Colwyn

Amdanom Ni

Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy sydd berchen ar Theatr Colwyn ac yn ei rheoli.

Mae Theatr Colwyn yn theatr a sinema hanesyddol sy’n defnyddio’r dechnoleg ddiweddaraf i gynnig i gwsmeriaid brofiad adloniannol o’r unfed ganrif ar hugain gyda blas cyfeillgar a thraddodiadol iddo.

Mae Theatr Colwyn yn theatr sy’n derbyn cynyrchiadau gan gwmnïau theatr teithiol, yn sinema safon 4K, ac yn gartref i oriel ffotograffiaeth flaengar Oriel Colwyn

Hanes cryno Theatr Colwyn gan Roy Schofield a Joann Rae

Theatr Colwyn yw un o sinemâu gweithredol hynaf y DU a’r theatr weithredol hynaf yng Nghymru. Agorodd gyntaf fel neuadd gyhoeddus a lleoliad adloniant yn y 1880au.

Defnyddiwyd y lleoliad ar gyfer ystod eang o ddigwyddiadau, o ddawnsfeydd milwrol mawreddog a gynhaliwyd gan y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig, i ddramâu o Lundain, darlithoedd gwleidyddol, sioeau cysgodluniau a nifer o ddigwyddiadau elusennol ac eglwysig.

Daeth y Neuadd Cyhoeddus yn ‘wyneb cyhoeddus’ i Sefydliad byd-enwog y Congo. Roedd y parchedig William Hughes, ei sylfaenydd, hefyd yn weinidog yr Eglwys Bedyddwyr Cymraeg, dafliad carreg i ffwrdd o'r Neuadd Cyhoeddus. Yn negawd cyntaf yr 20fed Ganrif, cymrodd Harry Reynolds, impresario’r West End, yr awenau, wrth ddod a'i gwmni o ‘Serenadwyr’ i’r dref.

Ym mis Ionawr 1909 fe drawsnewidiodd y neuadd i 'dŷ pictiwrs’ ar ôl gosod goleuadau trydan a moderneiddio’r awditoriwm – a chredir fod lle i rhwng 500 ac 800 o bobl i eistedd. Arhosodd Reynolds, gyda’i gwmni o gerddorion gan berfformio ar y promenâd ac yn y Neuadd Cyhoeddus ar ddiwrnodau gwlyb, hyd at 1922 pan werthodd y busnes i Frank Pittingale o ‘Coastal Cinemas’ ac yn 1924 newidiodd yr enw i The Rialto.

Am ryw reswm, methodd y busnes â ffynnu fel sinema llawn amser o dan Pittingale ac nid oedd dyfodiad y ‘talkies' – y cyntaf o’r rhain a ddangoswyd oedd ‘The Hideout’ – yn ddigon i’w achub. Dechreuodd Pittingale gyflwyno sioeau adloniant costus mewn ymgais i ddenu cynulleidfaoedd, ond heb unrhyw lwyddiant.

Ym mis Rhagfyr, 1930, bu trychineb, a chafodd The Rialto losgi'n ulw bron. Dim ond pedair wal yr adeilad a oroesodd, a disgynnodd y to i mewn gan ddinistrio'r llwyfan.

Ar ôl sefyll yn wag am nifer o flynyddoedd, cafodd yr adeilad ei ail-adeiladu yn y diwedd, fe agorodd unwaith eto yn 1936, ac ar 30 Mai'r flwyddyn honno cafodd ei enwi'n ‘The New Rialto’.

O dan arweinyddiaeth yr actor / rheolwr Stanley Ravenscroft daeth llwyddiant ysgubol. Mae Mr Ravenscroft yn parhau i fod yn rhan ddyrys o hanes Theatr Colwyn. Ychydig iawn a wyddwn amdano, ac eto, ychydig iawn a wyddai’r bobl oedd yn gweithio gydag ef amdano hefyd. Roedd yn gymeriad hynod enigmatig, a oedd yn byw yn y theatr gyda’i gath ddu fel cwmni.

Ei fwriad oedd rhentu’r adeilad am 9 wythnos fel cartref iddo ef a’i gwmni newydd ond arhosodd am 22 mlynedd! Roedd ei gwmni theatr mor safonol fel y bu i gwmni'r Old Vic, o dan arweiniad y fonesig Sybil Thorndike, boneddiges fwyaf y theatr Brydeinig ddod i wylio'u perfformiadau, tra roeddent yn teithio Cymru.

Daeth llwyddiant mawr i ran nifer o berfformwyr a fu'n gweithio yn y 'Rep'. Yr actor / cynhyrchydd Patrick Desmond oedd yr un a ddaliodd sylw ar ddawn John Osbourne, a chafodd Pauline Jameson gynnig rhan mewn drama yn y West End wedi i rywun ei gweld hi mewn cynhyrchiad yn y ‘Rep’.

Cafodd Pauline ei henwi yn un o brif actorion clasurol ei chenhedlaeth. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, parhaodd y perfformiadau, a bu cynulleidfaoedd mawr yn y 'Rep' wrth i filoedd o weithwyr y Weinyddiaeth Fwyd o Lundain gael eu hanfon i Fae Colwyn i weithio.


Cyflogodd Ravenscroft Ogleddwr o’r enw Jack Howarth fel rheolwr llwyfan. Yn ddiweddarach, bu Howarth yn enwog fel un o gymeriadau hoffus Coronation Street, Albert Tatlock. Gadawodd Ravenscroft y theatr yn 1958, oherwydd salwch ac yn 1959 prynodd y Cyngor yr adeilad a’i ail-enwi’n ‘The Prince of Wales’, gyda chwmni theatr newydd o dan arweiniad rheolwr theatr arall o Lundain, Geoffrey Hastings. Unwaith eto, bu’r ‘Rep’ yn llwyddiant ysgubol. Mewn ychydig fisoedd yn unig, daeth 33,000 o bobl i weld cynyrchiadau, yn cynnwys tymor o berfformiadau gydag actor anadnabyddus ar y pryd, Charles Dance.

Cafodd y ‘Rep' ei ddisodli gan gyfres boblogaidd o sioeau llwyfan. Yn 1991, fel rhan o raglen moderneiddio, newidiodd yr enw eto, i Theatr Colwyn, a 5 mlynedd yn ddiweddarach ffurfiwyd Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy a bu iddynt hwythau gymryd yr awenau.